به استحضار میرساند که در راستای اجرای قانون پیشگیری و مقابله با تقلب در تهیه آثارعلمی و همچنین توانمندسازی پژوهشگران، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) سامانۀ آموزش و آزمون اخلاق پژوهش (آوا) را در نشانی ava.irandoc.ac.ir همزمان با پنجاه و نهمین اجلاس معاونان پژوهش و فناوری دانشگاه ها، پژوهشگاه ها و مراکز آموزش عالی، پژوهشی و پارکهای علم و فناوری سراسر کشور و با حضور آقای دکتر محمدعلی زلفیگل، وزیر محترم علوم، تحقیقات وفناوری، روز دوشنبه دوم بهمن ماه ،1402 در دانشگاه تهران رونمایی کرد.

این سامانه با ارائه بسته های آموزشی کاربردی، کوتاه و متن محور، دانشی پایه و مفید را از مهمترین چالشهای اخلاق پژوهش که برای اجتناب از بدرفتاری های پژوهشی ضروری هستند، دراختیار کاربرقرارداده،و سپس از طریق آزمونی هدفمند، دانش کاربردر این زمینه را مورد ارزیابی قرار میدهد. پژوهشگرانی که مایل به انجام هر نوع فعالیت پژوهشی ازجمله پایاننامه / رساله، مقاله و کتاب و انتشار آن هستند، به گذراندن آزمون دوره محور این سامانه تشویق میشوند. فلسفه وجودی این سامانه مبتنی بر این است که بسیاری از بدرفتاریها یا ناشی از عدم آگاهی پژوهشگران، به ویژه دانشجویان، با اخلاق پژوهش و چالشهای اصلی آن است،و یا ناشی ازعدم حساسیت اخلاقی کافی آنها. بنابراین سامانۀ آوا از طریق سازوکاری آموزشی و ارزیابانه خاص،درصدد تامین این هدف ارزشمند است که دانش پایه اخلاق پژوهش را در اختیار کاربران قرار دهد، و سپس از طریق آزمون و اعطای گواهی آشنایی با اخلاق پژوهش، کاربران را متعهد کند که به بد رفتاری پژوهشی مبادرت نکنند و به این صورت حساسیت اخلاقی آنهارا بالا برد. با تامین این هدف، شمار بدرفتاری های پژوهشی درعمل کاهش خواهد یافت.

در سامانه آوا هر بسته آموزشی ، دارای چهار بخش است:

1. توضیحی در مورد چیستی چالش مورد نظر (مانند سرقت ادبی، رضایت آگاهانه، و غیره)

2. بحثی درباره جوانب اخلاقی آن چالش؛

3. ارائه چند مورد تاریخی برای فهم بهتر چالش و ارتباطدادن آن با واقعیتهای دانشگاهی و پژوهشی؛

4.معرفی چند منبع مهم برای مطالعه بیشتر

برپایه محتوای هربسته، مجموعه پرسشهایی برای آزمون طراحی شده،ودرکل خزانهای ازپرسشهای گوناگون آماده شده است. سامانه در هرآزمون به شکل تصادفی 20 پرسش را از همۀ بسته های آموزشی به هر کاربراختصاص میدهد. افرادی که با اخلاق پژوهش آشنا هستند و فقط مایل به دریافت گواهی اخلاق پژوهش اند، میتوانند بدون رجوع به بخش آموزش به پرسش های طراحی شده پاسخ دهند. در طراحی بسته ها و خزانه پرسش ها از منابع متنوعی بهره برده شده است. بسته ها و پرسش ها پس از آماده سازی اولیه، مورد بررسی گروهی از متخصصان حوزه اخلاق پژوهش قرار گرفته اند و درنهایت در شکل کنونی ارائه شده اند. با این حال باتوجه به پویا بودن حوزة اخلاق پژوهش، بسته ها و پرسش ها در بازههای زمانی مشخصی بهروزرسانی خواهند شد.

دانشجویان عزیز و پژوهشگران می توانند از این سامانه استفاده کنند.